Đối với một người bình thường, ngựa lăn lộn trên đất trông có vẻ giống hệt nhau. Nhưng đối với các chuyên gia chăm sóc động vật, việc phân biệt được ranh giới giữa một hành vi thư giãn bình thường và một cơn đau bụng chí mạng là kỹ năng sinh tồn bắt buộc.
Sự khác biệt không nằm ở hành động lăn, mà nằm ở chuỗi biểu hiện tâm lý trước, trong và đặc biệt là sau khi lăn. Dưới đây là cách chúng mình đọc vị ngôn ngữ cơ thể của loài ngựa trong tình huống này.
Bối cảnh và thái độ trước khi nằm xuống
Khi một con ngựa muốn tắm cát để gãi ngứa và rũ bỏ côn trùng, chúng thường tỏ ra rất thư giãn. Chúng sẽ thong thả đi vòng quanh để chọn một bãi đất khô ráo, mềm mại, dùng móng guốc bới nhẹ vài cái để kiểm tra bề mặt rồi mới từ từ khụy gối nằm xuống.
Ngược lại, một con ngựa bị đau bụng sẽ mang một dáng vẻ cực kỳ bồn chồn và hoảng loạn. Chúng không chọn lọc chỗ nằm mà có thể ngã gục xuống bất cứ đâu, kể cả trên nền xi măng cứng hay vũng bùn. Trước khi nằm, con vật thường toát mồ hôi hột dù trời không nóng, thở dốc và liên tục có hành vi ngoái đầu nhìn chằm chằm vào mạng sườn hoặc cắn vào hông của mình như muốn tìm kiếm nguyên nhân gây đau.
Cách thức cuộn mình và cường độ lăn
Trong một pha tắm cát tận hưởng, ngựa thường lăn trọn vẹn từ bên hông này sang bên hông kia, cọ xát lưng xuống đất một cách nhịp nhàng và sảng khoái.
Đối với chứng đau bụng, cường độ lăn lộn mang tính chất bạo lực và mất kiểm soát hơn rất nhiều. Cơn đau quặn thắt do ruột bị ứ khí hoặc xoắn lại khiến con vật vùng vẫy dữ dội, đập mạnh đầu hoặc chân xuống đất. Tồi tệ hơn, chúng thường có biểu hiện đứng lên rồi lại nằm xuống liên tục một cách vật vã, không thể tìm được một tư thế nào để làm dịu đi cơn đau xé ruột từ bên trong.
Quy tắc vàng: Khoảnh khắc sau khi đứng dậy
Đây chính là chìa khóa quyết định để các bác sĩ thú y đưa ra kết luận cuối cùng. Khi một con ngựa khỏe mạnh tắm cát xong và đứng dậy, hành động phản xạ đầu tiên và bắt buộc của nó là rung lắc toàn thân cực kỳ mạnh mẽ từ đầu đến đuôi để rũ sạch bụi đất. Sau cú rung người rảng khoái đó, chúng sẽ điềm nhiên quay trở lại máng cỏ để nhai tiếp hoặc đi lại giao tiếp với bầy đàn.
Nếu là đau bụng, con ngựa tuyệt đối sẽ không có động tác rung rũ bụi này. Khi gắng gượng đứng lên, chúng trông bần thần, kiệt sức, đầu cúi thấp và đuôi cụp lại. Lớp đất cát vẫn bám chặt trên bộ lông ướt đẫm mồ hôi. Ngay sau đó, chúng tiếp tục bỏ ăn, đứng tách biệt khỏi đàn hoặc lại chuẩn bị ngã khụy xuống cho một đợt lăn lộn đau đớn tiếp theo.
Chỉ cần nắm vững quy tắc quan sát nhịp điệu này, những người làm nghề có thể kịp thời bấm còi báo động trước khi chiếc dạ dày một chiều của ngựa đi quá giới hạn chịu đựng.
Zoo Insider là nơi hé lộ những câu chuyện hậu trường thú vị – nơi con người và muôn thú làm việc cùng nhau mỗi ngày. Vì bài viết đúc kết từ nhiều nguồn tài liệu và trải nghiệm cá nhân, mình rất mong nhận được bình luận góp ý và chia sẻ từ bạn để góc nhìn được đa chiều và trọn vẹn hơn. Khi trích dẫn, vui lòng ghi rõ nguồn: Zoo Insider nhé!