Trong y học thú y động vật ngoại lai, đặc biệt là trên các loài Lạc đà Nam Mỹ, các khối u và tân sinh ngoài da (neoplastic tumors) được xếp vào dạng bệnh lý khá hiếm gặp. Tuy nhiên, chữ “hiếm” này lại chính là một cái bẫy tâm lý nguy hiểm. Bởi lẽ, bộ lông dày đặc của Llama và Alpaca vô tình trở thành một bức màn che giấu hoàn hảo. Khi người chăn nuôi hay bác sĩ thú y tình cờ sờ thấy một khối u nổi lên dưới da, rất có thể nó đã phát triển qua giai đoạn khởi phát từ lâu và bắt đầu cắm những chiếc rễ tử thần vào sâu bên trong cơ thể.
Hồ sơ y khoa từ cuốn cẩm nang đã phơi bày một danh sách dài những kẻ sát nhân đa hình vạn trạng. Đứng đầu trong nhóm ác tính tàn phá bề mặt là ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous cell carcinoma). Khối u này thường xuất hiện dưới dạng những vết loét không bao giờ lành, ăn mòn dần các mô biểu bì và sụn, đặc biệt ở những vùng da ít lông, thường xuyên tiếp xúc với tia UV. Nhưng sự tàn phá không chỉ dừng lại ở ngoài da. Hồ sơ còn ghi nhận sự xuất hiện của U cơ vân ác tính (Rhabdomyosarcoma) – một loại ung thư xuất phát từ tế bào cơ vân chọc thủng lớp hạ bì, và kinh hoàng hơn cả là ung thư vú di căn (Metastatic mammary carcinoma), khi các tế bào ung thư từ tuyến vú đã di chuyển qua hệ bạch huyết và bùng phát thành các khối u thứ phát ngay trên da.
Khu vực vùng đầu và mắt cũng là bãi chiến trường ưa thích của nhiều loại khối u chuyên biệt. Các bác sĩ thú y từng phải đối mặt với ung thư biểu mô tuyến bã nhờn ở mí mắt (Sebaceous carcinoma of the eyelid), gây sưng tấy, biến dạng và phá hủy các cấu trúc bảo vệ nhãn cầu. Thậm chí, một biến thể ung thư cực kỳ hiếm gặp và nguy hiểm là u nguyên bào võng mạc (Retinoblastoma) cũng được ghi nhận, đe dọa trực tiếp đến thị lực và tính mạng của con vật.
Nằm lẩn khuất trong danh sách này còn có những khối u mang hệ lụy hệ thống phức tạp. Điển hình là u hắc tố (Melanocytoma) – khối u phát triển từ các tế bào sản sinh sắc tố đen, hay u Lympho (Lymphoma) biểu hiện ngoài da. Đáng gờm nhất phải kể đến u tế bào Mast (Mast cell tumors). Tế bào Mast vốn là một phần của hệ miễn dịch, chứa đầy histamine. Khi chúng biến thành khối u, việc chọc hút hay tác động vật lý không khéo léo có thể khiến khối u giải phóng ồ ạt histamine vào máu, đẩy con vật vào trạng thái sốc phản vệ cấp tính ngay trên bàn khám.
Tất nhiên, không phải mọi khối u nổi lên đều không tốt. Thế giới ung bướu trên lạc đà cũng có những kẻ vô hại nhưng gây phiền toái như u mỡ (Lipoma) mềm nhũn, ư xơ (Fibroma) rắn chắc, hay u biểu mô nang lông (Tricoepithelioma).
Tuy nhiên, bài học xương máu mà các chuyên gia thú y rút ra là: Không bao giờ được phép đoán bệnh ung bướu bằng mắt thường. Một khối u xơ lành tính và một khối u tế bào Mast chết người đôi khi có bề ngoài giống hệt nhau. Giải pháp duy nhất để phân định ranh giới giữa sự sống và cái chết chính là lưỡi dao sinh thiết (biopsy) và phòng xét nghiệm mô bệnh học. Trong chuyên ngành y khoa lạc đà, việc phớt lờ một cục u nhỏ kì lạ có thể là sai lầm cuối cùng mà người chăm sóc mắc phải đối với con vật của mình.
Bài viết được trích từ Veterinary Techniques in Llamas and Alpacas, 2nd Edition
Zoo Insider là nơi hé lộ những câu chuyện hậu trường thú vị – nơi con người và muôn thú làm việc cùng nhau mỗi ngày. Vì bài viết đúc kết từ nhiều nguồn tài liệu và trải nghiệm cá nhân, mình rất mong nhận được bình luận góp ý và chia sẻ từ bạn để góc nhìn được đa chiều và trọn vẹn hơn. Khi trích dẫn, vui lòng ghi rõ nguồn: Zoo Insider nhé!