Một câu hỏi mà đội ngũ thú y tại các vườn thú thường xuyên nhận được từ các bạn sinh viên và những người ngoài ngành là: Làm bác sĩ thú y vườn thú chắc lương cao lắm nhỉ? Vừa oai, lại vừa được tiếp xúc với những loài động vật quý hiếm.
Câu trả lời chân thành nhất từ góc nhìn của một người trong cuộc là: Nếu bạn chọn công việc này với mục tiêu giàu nhanh, có lẽ bạn nên cân nhắc lại ngay từ bước nộp hồ sơ.
Hào quang và thực tại sau chiếc áo Blouse
Nhiều người thường hình dung hình ảnh bác sĩ thú y vườn thú là những người mặc áo blouse trắng sạch sẽ, cầm ống nghe khám cho một chú hổ đang nằm ngoan ngoãn. Tuy nhiên, thực tế công việc hàng ngày lại khác xa với những thước phim trên truyền hình. Một ngày của chúng tôi thường bắt đầu bằng việc quan sát phân, kiểm tra kỹ lưỡng khẩu phần ăn và đôi khi là lội bùn để tiếp cận một cá thể linh dương đang bị thương.
Để trở thành một bác sĩ thú y, bạn phải trải qua ít nhất 5 đến 7 năm đào tạo khắt khe không kém gì bác sĩ nhân y. Thế nhưng, trong khi bạn bè cùng trang lứa làm việc tại các phòng khám thú cưng có thể có thu nhập rất cao nhờ các dịch vụ thẩm mỹ, thì những người đi theo hướng động vật hoang dã lại chọn một con đường khiêm tốn hơn nhiều về mặt tài chính. Phần lớn công việc chuyên môn của chúng tôi diễn ra tại các khu vực hậu cần (off-show), nơi được thiết kế riêng biệt để đảm bảo việc chăm sóc và điều trị y tế diễn ra an toàn, tránh xa sự quan sát của khách tham quan.
Khoản đầu tư lớn và sự thu hồi chậm
Chi phí cho việc học tập và mua các tài liệu chuyên khảo về những loài đặc hữu cực kỳ đắt đỏ. Trong khi đó, ngân sách tại các vườn thú hay trung tâm bảo tồn thường ưu tiên phần lớn cho việc mua sắm thức ăn, cải tạo chuồng trại theo hướng tự nhiên nhất có thể và triển khai các chương trình làm phong phú môi trường sống (enrichment) để đảm bảo phúc lợi về cả thể chất lẫn tâm lý cho động vật. Lương của bác sĩ thường chỉ ở mức đủ trang trải cuộc sống và nuôi dưỡng niềm đam mê với nghề.
Lợi nhuận lớn nhất của nghề này chính là những trải nghiệm vô giá mà không khoản tiền nào có thể mua được. Đó là cảm giác hồi hộp khi thực hiện quy trình Anesthesia – gây mê nội khí quản bằng các loại thuốc chuyên dụng như Isoflurane giúp con vật ngủ sâu và an toàn trong suốt quá trình phẫu thuật cho một cá thể thú lớn. Đó còn là niềm hạnh phúc khi chứng kiến một cá thể sau thời gian điều trị dài ngày được tái thả về môi trường bán hoang dã, góp phần vào mục tiêu bảo tồn và giáo dục của vườn thú.
Áp lực từ những bệnh nhân không biết nói
Trong lĩnh vực thú y vườn thú, điều chúng tôi e ngại nhất là phải áp dụng quy trình Triage. Đây là quy trình phân loại ưu tiên điều trị trong tình trạng khẩn cấp. Khi một dịch bệnh xảy ra hoặc có quá nhiều ca cấp cứu cùng lúc, bác sĩ phải giữ được sự bình tĩnh tuyệt đối để quyết định cứu chữa cá thể nào trước.
Áp lực còn đến từ việc thực hiện các phác đồ Vaccination – tiêm chủng phòng bệnh định kỳ, chẳng hạn như tiêm phòng bệnh dại hoặc các bệnh truyền nhiễm đặc thù cho các loài thú họ mèo. Bạn không thể yêu cầu một con hổ nằm yên để tiêm thuốc; mọi quy trình đều đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa bác sĩ và nhân viên chăm sóc (zookeeper) cùng sự hỗ trợ của các thiết bị chuyên dụng để đảm bảo an toàn cho cả con người và động vật.
Đam mê là nhiên liệu, thực tại là con đường
Đam mê thôi là chưa đủ, nghề này đòi hỏi một tinh thần thép và sự kiên trì kinh khủng. Bạn sẽ phải đối mặt với những giây phút chia ly với các bệnh nhân mà mình đã gắn bó chăm sóc trong nhiều năm. Nếu không có một tình yêu đủ lớn để vượt qua những lúc yếu lòng hay những khi nhìn bạn bè thành đạt về mặt tài chính nhờ kinh doanh, bạn sẽ rất dễ bỏ cuộc.
Nghề thú y vườn thú thực sự là một nghề của trái tim. Chúng tôi có thể không giàu có về tiền bạc, nhưng chúng tôi giàu những câu chuyện và những ánh mắt biết ơn từ những sinh linh mà mình đã nỗ lực cứu sống. Nếu bạn đang tìm kiếm một công việc để đổi đời nhanh chóng, hãy chọn ngành khác. Nhưng nếu bạn muốn mỗi sáng thức dậy đều thấy cuộc sống của mình có ý nghĩa đối với thiên nhiên và những loài động vật đang dần cạn kiệt, chào mừng bạn đến với thế giới của chúng tôi.
Zoo Insider là nơi hé lộ những câu chuyện hậu trường thú vị – nơi con người và muôn thú làm việc cùng nhau mỗi ngày. Vì bài viết đúc kết từ nhiều nguồn tài liệu và trải nghiệm cá nhân, mình rất mong nhận được bình luận góp ý và chia sẻ từ bạn để góc nhìn được đa chiều và trọn vẹn hơn. Khi trích dẫn, vui lòng ghi rõ nguồn: Zoo Insider nhé!