Hội chứng ứ đọng tiêu hóa ở thỏ

Trong y khoa động vật ngoại lai, những triệu chứng tiêu hóa tưởng chừng như đơn giản đôi khi lại che giấu một quả bom nổ chậm bên trong cơ thể. Bệnh nhi của chúng ta lần này là một chú thỏ đực 4 tuổi, nặng tới 5,71 kg, được một tổ chức cứu hộ chăm sóc trong suốt 3 năm qua. Chú thỏ được đưa đến phòng khám trong tình trạng vô cùng nguy kịch: bỏ ăn, lượng phân giảm mạnh, bụng phình to và tinh thần suy sụp nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn.

Trên bàn khám, bác sĩ nhận thấy chú thỏ bị mất nước rõ rệt trên lâm sàng thông qua việc kiểm tra độ đàn hồi của da. Vùng bụng bệnh nhi vô cùng đau đớn khi chạm vào, dạ dày phình to chứa đầy dịch, và có thể sờ thấy khí tích tụ ở vùng bụng sau. Để giảm thiểu đau đớn và căng thẳng, chú thỏ lập tức được tiêm thuốc an thần midazolam và thuốc giảm đau hydromorphone trước khi tiến hành chụp X-quang. Hình ảnh X-quang ban đầu cho thấy một dạ dày giãn nở chứa đầy dịch, cùng với manh tràng và đoạn ruột dưới ứ đầy khí.

Bên cạnh chẩn đoán hình ảnh, kết quả xét nghiệm máu từ tĩnh mạch hiển ngoài đã mang đến những manh mối quan trọng. Dù chỉ số hồng cầu và bạch cầu bình thường, nhưng bảng sinh hóa máu lại gióng lên một hồi chuông báo động: men gan ALT tăng vọt lên mức 1025 U/l (trong khi ngưỡng bình thường chỉ là 48-80 U/l), kèm theo sự gia tăng nhẹ của men ALP, nitơ urê máu (BUN), canxi và mức đường huyết cũng tăng vừa phải. Dựa trên những dữ kiện này, nhóm bác sĩ đã khoanh vùng các nghi phạm: hạ đường huyết do căng thẳng, tắc nghẽn dạ dày ruột dẫn đến liệt ruột thứ phát, ứ đọng dạ dày ruột do một bệnh lý khác gây ra, bệnh lý về gan, hoặc viêm ruột nguyên phát.

Một phác đồ điều trị hồi sức tích cực được triển khai ngay lập tức. Chú thỏ được truyền dịch tĩnh mạch để bù lại lượng nước đã mất, kết hợp với các loại thuốc giảm đau nhóm opioid như buprenorphine hoặc hydromorphone. Bác sĩ thú y hiểu rằng sự đau đớn là một trong những yếu tố ức chế nhu động ruột mạnh mẽ nhất, do đó việc giảm đau là ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, các loại thuốc kích thích nhu động ruột như cisapride cũng được sử dụng, kèm theo việc bơm thực phẩm hỗ trợ tiêu hóa chuyên dụng nhiều lần với lượng nhỏ.

Thế nhưng, bất chấp những nỗ lực y khoa không ngừng nghỉ, tình trạng của chú thỏ không hề cải thiện sau 12 giờ. Ảnh chụp X-quang lần hai cho thấy một viễn cảnh tồi tệ hơn: dạ dày tiếp tục phình to chứa đầy dịch và bắt đầu mang hình dáng tròn vo, trong khi lượng khí tích tụ ở manh tràng và ruột dưới ngày càng nhiều hơn. Đứng trước sự suy sụp nhanh chóng của con vật, chủ nuôi đã từ chối thực hiện siêu âm bụng cũng như phẫu thuật mở ổ bụng thăm dò, và đau đớn đưa ra quyết định trợ tử nhân đạo.

Chỉ khi quá trình mổ khám (necropsy) được tiến hành, thủ phạm thực sự cướp đi sinh mạng của chú thỏ mới lộ diện. Dạ dày phình to, chứa đầy dịch với những điểm xuất huyết nhẹ trên thanh mạc. Đoạn ruột dưới chứa một phần khí và thức ăn, hoàn toàn không có dấu hiệu tắc nghẽn vật lý. Điểm mấu chốt nằm ở lá gan: gan của chú thỏ bị phình to kèm theo hiện tượng xoắn thùy gan đuôi bên phải.

Xoắn thùy gan là một bệnh lý cấp tính và không hề hiếm gặp ở thỏ, đặc biệt là ở những giống thỏ có kích thước lớn như bệnh nhi này. Tình trạng này hầu như luôn xảy ra ở thùy đuôi bên phải, nơi có kích thước nhỏ và phần cuống gắn vào rốn gan khá hẹp. Sự đau đớn khủng khiếp từ việc xoắn thùy gan đã dẫn đến hội chứng ứ đọng dạ dày ruột và liệt ruột thứ phát, làm lu mờ đi nguyên nhân gốc rễ.

Ca bệnh này để lại một bài học lâm sàng sâu sắc: hội chứng ứ đọng tiêu hóa ở thỏ thường chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, phát sinh từ những căng thẳng sinh lý, tâm lý hoặc các bệnh lý tiềm ẩn khác. Việc chẩn đoán xoắn thùy gan vô cùng khó khăn vì các triệu chứng thường mơ hồ, và X-quang hiếm khi cho thấy dấu hiệu đặc hiệu của sự xoắn vặn. Tuy nhiên, một biểu hiện đau bụng dữ dội kèm theo sự gia tăng bất thường của men gan phải luôn được coi là dấu hiệu cảnh báo. Khi tình trạng tiêu hóa xấu đi bất chấp liệu pháp điều trị nội khoa, siêu âm bụng và phẫu thuật can thiệp cắt bỏ thùy gan bị xoắn là cơ hội duy nhất để cứu sống bệnh nhi.