Nếu tắm cát là bí quyết dưỡng nhan của Alpaca, thì phun nước miếng chính là thứ vũ khí ngoại giao lợi hại và bốc mùi nhất của chúng. Nhiều du khách sau khi bị phun thường cảm thấy bị xúc phạm và nghĩ rằng con thú ghét mình. Nhưng trong thế giới của lạc đà không bướu, cú phun này mang nhiều sắc thái tinh tế hơn bạn tưởng.
Trong các tài liệu về hành vi động vật, phun nước miếng được phân loại là một Hành vi xã hội mang tính răn đe (Agonistic behaviour). Đây không phải là hành động ngẫu hứng, mà là một công cụ để thiết lập trật tự bầy đàn, bảo vệ quyền lợi cá nhân hoặc đơn giản là một lời cảnh báo: “Đừng bước qua vạch kẻ ngang của tôi!”.
1. Vũ khí này thực chất là gì?
Cú phun của Alpaca không chỉ đơn thuần là nước bọt. Tùy vào mức độ nóng nảy, chúng sẽ sử dụng các loại nước bọt khác nhau:
* Mức độ nhẹ: Chỉ là nước bọt và không khí, tạo ra một làn sương mỏng.
* Mức độ nặng: Đây là vũ khí tối thượng, dịch dạ dày (stomach contents). Vì là loài nhai lại, chúng sẽ ợ một phần thức ăn đang tiêu hóa dở (có màu xanh lục và mùi cực kỳ khó chịu) từ dạ dày lên miệng để phun ra. Sau khi phun đạn xanh, bản thân con Alpaca cũng cảm thấy ghê cổ, chúng thường đứng với cái miệng há hốc (sour mouth) để mùi hôi bay bớt đi.
2. Tranh luận gia đình: Thiết lập trật tự
Trong bầy, Alpaca phun vào nhau thường xuyên hơn là phun vào người. Đó là cách chúng nói chuyện:
* Cạnh tranh thức ăn: “Cái máng này là của tôi, đi ra chỗ khác!”.
* Thiết lập thứ bậc: Những cá thể có địa vị cao sẽ dùng cú phun để nhắc nhở những kẻ mới đến về vị trí của mình trong xã hội.
* Từ chối bạn tình: Những con cái đang mang thai hoặc không có nhu cầu giao phối sẽ phun thẳng vào mặt con đực để đuổi khéo.
3. Tại sao chúng phun vào con người?
Tin tốt là Alpaca thường coi con người là “ngoại bang” và không nằm trong hệ thống phân cấp của chúng, nên chúng rất ít khi chủ động tấn công ta bằng nước miếng. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể dính đạn nếu:
* Bị văng lây: Bạn vô tình đứng giữa hai con Alpaca đang tranh cãi.
* Cảm thấy bị đe dọa: Khi zookeeper thực hiện các thủ thuật y tế (như cắt móng hay tiêm thuốc) mà không có sự chuẩn bị tâm lý tốt, con thú sẽ phun để tự vệ.
* Mistaken Identity (nhận nhầm đối tượng): Nếu con Alpaca được nuôi bộ từ nhỏ và người hóa quá mức, nó sẽ coi bạn là một con Alpaca khác và đối xử với bạn theo đúng luật bầy đàn.
4. Nhận diện điềm báo: Hãy nhìn đôi tai!
Alpaca rất công bằng, chúng luôn đưa ra các tín hiệu cảnh báo trước khi phun:
* Cấp độ 1: Đôi tai hơi cụp về phía sau.
* Cấp độ 2: Đôi tai áp sát hoàn toàn vào cổ, mũi hếch lên cao và phát ra tiếng “pft” cảnh báo.
* Cấp độ 3: Hạ thấp đầu, lấy đà từ cổ và… bùm!.
Nếu bạn thấy một con Alpaca cụp tai và nhìn mình chằm chằm, hãy lùi lại một bước và quay mặt đi chỗ khác. Đó không phải là nó ghét bạn, mà là nó đang yêu cầu một sự tôn trọng về khoảng cách cá nhân. Hãy nhớ: trong thế giới Alpaca, một cú phun đôi khi chỉ là một dấu chấm hết cho một cuộc tranh luận căng thẳng.
- Bài viết được tham chiếu từ Alpaca Handbook và các giáo trình về Hành vi Động vật của Judith Goodenough.
Zoo Insider là nơi hé lộ những câu chuyện hậu trường thú vị – nơi con người và muôn thú làm việc cùng nhau mỗi ngày. Vì bài viết đúc kết từ nhiều nguồn tài liệu và trải nghiệm cá nhân, mình rất mong nhận được bình luận góp ý và chia sẻ từ bạn để góc nhìn được đa chiều và trọn vẹn hơn. Khi trích dẫn, vui lòng ghi rõ nguồn: Zoo Insider nhé!