Hành trình y khoa lần này đưa chúng ta đến với một cô thỏ tai cụp 7 tuổi, nặng 2,5 kg, được đưa đến phòng khám với những triệu chứng tưởng chừng như rất phổ biến và ít nghiêm trọng: giảm thèm ăn, hay gãi vào tai phải và có một chút dịch tiết trong suốt chảy ra từ mắt trong suốt một tuần qua. Tuy nhiên, khi bác sĩ tiến hành thăm khám lâm sàng, những dấu hiệu bất thường bắt đầu lộ diện. Tai phải của cô thỏ chứa đầy dịch tiết màu trắng và phần gốc tai bị dày lên rõ rệt, trong khi ống tai trái bị hẹp đến mức bác sĩ không thể quan sát được phần ngang của ống tai.
Các xét nghiệm sinh hóa máu cho thấy sự gia tăng nhẹ của men kiềm phosphatase (ALP) và globulin, đặc biệt là beta globulin, chỉ điểm cho một quá trình viêm cấp tính đang âm thầm diễn ra trong cơ thể. Để tìm hiểu sâu hơn, các bác sĩ đã tiến hành chụp X-quang hộp sọ. Hình ảnh X-quang cho thấy mật độ cản quang gia tăng ở cả hai bóng nhĩ (tympanic bullae), xương vỏ não dày lên và có sự tăng sinh màng xương. Rìa của các lỗ tai cũng trở nên nham nhở. Những dấu hiệu này là minh chứng rõ ràng cho tình trạng viêm tai giữa mãn tính ở cả hai bên và khả năng cao là có tích tụ mủ (empyema) bên trong bóng nhĩ. Rất may mắn là không có bất kỳ dấu hiệu nào của bệnh lý răng miệng đi kèm.
Ban đầu, cô thỏ được điều trị thử nghiệm bằng kháng sinh Enrofloxacin, kết hợp với việc nội soi bơm rửa ống tai dưới tác dụng của thuốc mê và hỗ trợ ăn uống bằng thức ăn chuyên dụng. Kết quả nuôi cấy vi khuẩn từ ống tai hoàn toàn không mọc lên mầm bệnh nào. Đứng trước tình huống này, chủ nhân của cô thỏ đã từ chối các xét nghiệm chuyên sâu hơn như chụp cắt lớp vi tính (CT) và quyết định đưa thỏ về nhà để điều trị kháng sinh dài ngày.
Thế nhưng, mầm bệnh chưa bao giờ thực sự bị tiêu diệt. Hai tháng sau, cô thỏ phải quay lại phòng khám trong một tình trạng tồi tệ hơn rất nhiều: đầu nghiêng nhẹ sang bên trái và xuất hiện chứng rung giật nhãn cầu (nystagmus) theo chiều ngang. Lúc này, chủ nuôi mới đồng ý cho tiến hành chụp CT hộp sọ. Hình ảnh cắt lớp vi tính đã phơi bày toàn bộ sự thật tàn nhẫn: viêm tai giữa và tai ngoài hai bên, kèm theo tích tụ mủ nghiêm trọng ở cả hai bóng nhĩ. Việc mủ ứ đọng lâu ngày đã gây viêm nhiễm các dây thần kinh sọ não liên quan, dẫn đến hội chứng tiền đình ngoại biên (peripheral vestibular syndrome) thứ phát, giải thích cho triệu chứng nghiêng đầu và rung giật nhãn cầu.
Giải pháp y khoa lúc này không thể chỉ dựa vào thuốc uống, bởi vì kháng sinh không thể thâm nhập hiệu quả vào các bóng nhĩ bằng xương đã bị tổn thương mạch máu. Cô thỏ lập tức được chuyển tuyến đến một bác sĩ phẫu thuật chuyên khoa tại trường đại học để thực hiện ca phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ ống tai (Total ear canal ablation – TECA) và mở xương bóng nhĩ (bulla osteotomy). Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ đã cấy trực tiếp các hạt ngậm kháng sinh gentamicin và cefazolin vào vị trí tổn thương để tiêu diệt triệt để mầm bệnh. Quá trình chăm sóc hậu phẫu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của thuốc giảm đau meloxicam, kháng sinh enrofloxacin, thuốc kích thích nhu động ruột cisapride và chế độ ăn hỗ trợ.
Ca bệnh này là một bài học đắt giá về giải phẫu học và bệnh lý trên các giống thỏ tai cụp. Chính cấu trúc giải phẫu bất thường với sự gấp khúc và hẹp tự nhiên của ống tai ngoài đã biến đôi tai cụp đáng yêu của chúng thành một lò ấp lý tưởng cho các mầm bệnh. Viêm tai ở thỏ thường tiến triển cực kỳ âm thầm và các triệu chứng lâm sàng như nghiêng đầu, gãi tai hay bỏ ăn thường chỉ xuất hiện ở giai đoạn rất muộn. Hơn thế nữa, ca bệnh cũng khẳng định rằng trong việc chẩn đoán các bệnh lý về xương bóng nhĩ, chụp cắt lớp vi tính (CT) mang lại giá trị chẩn đoán vượt trội và chính xác hơn gấp nhiều lần so với chụp X-quang thông thường.
Zoo Insider là nơi hé lộ những câu chuyện hậu trường thú vị – nơi con người và muôn thú làm việc cùng nhau mỗi ngày. Vì bài viết đúc kết từ nhiều nguồn tài liệu và trải nghiệm cá nhân, mình rất mong nhận được bình luận góp ý và chia sẻ từ bạn để góc nhìn được đa chiều và trọn vẹn hơn. Khi trích dẫn, vui lòng ghi rõ nguồn: Zoo Insider nhé!